Είσαι με φίλους για καφέ. Η συζήτηση κυλάει κανονικά, κανείς δεν σε ψάχνει και το κινητό σου βρίσκεται πάνω στο τραπέζι. Κάποια στιγμή το πιάνεις, ανάβεις την οθόνη, βλέπεις την ώρα και το αφήνεις ξανά κάτω. Δύο λεπτά αργότερα κάνεις ακριβώς το ίδιο.
Το πιο αστείο; Δεν περιμένεις κάποιο συγκεκριμένο μήνυμα. Δεν έχεις κάποια σημαντική ενημέρωση να λάβεις. Απλώς υπάρχει αυτή η μικρή αίσθηση ότι ίσως κάτι έχει συμβεί όσο δεν κοιτούσες.
Καλώς ήρθες σε μία από τις πιο παράξενες συνήθειες της online καθημερινότητας: να ελέγχουμε συνεχώς μια συσκευή ακόμη κι όταν ξέρουμε ότι πιθανότατα δεν έχει τίποτα καινούργιο να μας πει.
Η προσμονή είναι μερικές φορές πιο δυνατή από την ειδοποίηση
Σκέψου πόσες διαφορετικές εκπλήξεις μπορούν να εμφανιστούν στην οθόνη σου. Ένα μήνυμα από κάποιον που σου αρέσει. Μια απάντηση σε μια αίτηση για δουλειά. Ένα αστείο βίντεο από την παρέα. Μια πρόσκληση για έξοδο. Ή απλώς μια εντελώς αδιάφορη ενημέρωση από εφαρμογή που ξέχασες ότι έχεις εγκαταστήσει.
Το ενδιαφέρον είναι ότι δεν ξέρεις εκ των προτέρων τι θα βρεις. Αυτή η αβεβαιότητα μπορεί να κάνει τον έλεγχο του κινητού ιδιαίτερα δελεαστικό. Κάθε φορά υπάρχει η πιθανότητα να εμφανιστεί κάτι ευχάριστο, ενδιαφέρον ή σημαντικό.
Δεν χρειάζεται, λοιπόν, να έρχεται συνεχώς μια πραγματικά καλή ειδοποίηση για να συνεχίσεις να κοιτάς. Μερικές φορές αρκεί η πιθανότητα ότι θα έρθει.
Και όσο περισσότερο συνδέουμε το κινητό με μικρές εκπλήξεις μέσα στην ημέρα, τόσο ευκολότερα μπορεί ο έλεγχος της οθόνης να γίνει σχεδόν αυτόματος.
Το χέρι κινείται πριν αποφασίσεις
Υπάρχουν στιγμές που ανοίγεις μια εφαρμογή χωρίς καν να το έχεις σχεδιάσει. Ήθελες να ελέγξεις τον καιρό και βρίσκεσαι στο Instagram. Ήθελες να απαντήσεις σε ένα μήνυμα και καταλήγεις να βλέπεις βίντεο. Ή πιάνεις το κινητό απλώς επειδή περίμενες στην ουρά για καφέ.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχεις κάποιο σοβαρό πρόβλημα με την τεχνολογία. Οι συνήθειες δημιουργούνται μέσα από επανάληψη και μπορούν να συνδεθούν με συγκεκριμένες καταστάσεις.
Για παράδειγμα, αν κάθε φορά που βαριέσαι ανοίγεις το κινητό, ο εγκέφαλός σου μπορεί σταδιακά να συνδέσει τη βαρεμάρα με αυτή την κίνηση. Έτσι, όταν εμφανίζεται ένα μικρό κενό στην ημέρα, η οθόνη μοιάζει με την πιο εύκολη απάντηση.
Δεν χρειάζεται να σκεφτείς τι θέλεις να κάνεις. Η επόμενη κίνηση είναι ήδη γνώριμη.
Το FOMO δεν αφορά μόνο τα μεγάλα γεγονότα
Όταν ακούμε τον όρο FOMO, δηλαδή τον φόβο ότι χάνουμε κάτι, συνήθως φανταζόμαστε μια παρέα που βγήκε χωρίς εμάς ή ένα πάρτι στο οποίο δεν πήγαμε.
Στην πραγματικότητα, η αίσθηση αυτή μπορεί να εμφανίζεται και σε πολύ μικρότερες στιγμές. Μήπως κάποιος έγραψε κάτι στο group chat; Μήπως ανέβηκε ένα καινούργιο story; Μήπως όλοι σχολιάζουν ήδη ένα trend που δεν έχεις δει;
Το διαδίκτυο δημιουργεί την εντύπωση ότι κάπου, κάθε στιγμή, συμβαίνει κάτι. Και επειδή το κινητό μάς επιτρέπει να το ελέγξουμε σχεδόν αμέσως, η επιλογή να μην κοιτάξουμε μπορεί να μοιάζει πιο δύσκολη από όσο θα περιμέναμε.
Φυσικά, το να είσαι ενημερωμένος και συνδεδεμένος με τους ανθρώπους σου δεν είναι κακό. Το ερώτημα είναι αν χρησιμοποιείς το κινητό επειδή το θέλεις ή επειδή νιώθεις ότι πρέπει να ελέγχεις διαρκώς τι γίνεται.
Γιατί η σιωπή της οθόνης μάς φαίνεται περίεργη;
Ας πούμε ότι έχεις συνηθίσει να ανταλλάσσεις μηνύματα με κάποιον όλη μέρα. Ξαφνικά, για μερικές ώρες δεν έρχεται τίποτα. Μπορεί να αρχίσεις να σκέφτεσαι αν έγινε κάτι, αν είπες κάτι λάθος ή αν ο άλλος σε αποφεύγει.
Κι όμως, η εξήγηση μπορεί να είναι πολύ πιο απλή: δουλεύει, οδηγεί, κοιμάται ή απλώς δεν κοιτάζει το κινητό του.
Η συνεχής δυνατότητα επικοινωνίας έχει αλλάξει τις προσδοκίες μας. Επειδή μπορούμε να στείλουμε μήνυμα οποιαδήποτε στιγμή, μερικές φορές περιμένουμε ότι και η απάντηση πρέπει να έρθει εξίσου γρήγορα.
Αυτό μπορεί να μετατρέψει μια απολύτως φυσιολογική καθυστέρηση σε αφορμή για υπερανάλυση. Η σιωπή αποκτά νόημα ακόμη κι όταν δεν υπάρχει κανένα μήνυμα πίσω από αυτήν.
Δεν χρειάζεται να πετάξεις το κινητό σου στη θάλασσα
Κάθε τόσο εμφανίζεται η ιδέα ότι για να αποκτήσεις καλύτερη σχέση με την τεχνολογία πρέπει να εξαφανιστείς από τα social media, να αγοράσεις ένα παλιό κινητό και να αρχίσεις να ζεις σαν να είναι 2004.
Αν αυτό σε ευχαριστεί, κανένα πρόβλημα. Αλλά για τους περισσότερους ανθρώπους δεν είναι ούτε απαραίτητο ούτε ιδιαίτερα πρακτικό. Το κινητό είναι εργαλείο επικοινωνίας, δουλειάς, ψυχαγωγίας και οργάνωσης.
Ο στόχος δεν χρειάζεται να είναι η πλήρης αποχή. Μπορεί να είναι απλώς να αποκτήσεις λίγο περισσότερο έλεγχο στο πότε και γιατί το χρησιμοποιείς.
Μια καλή αρχή είναι να παρατηρήσεις ποιες στιγμές το ανοίγεις χωρίς συγκεκριμένο λόγο. Συμβαίνει όταν βαριέσαι; Όταν έχεις άγχος; Όταν αποφεύγεις μια δύσκολη δουλειά; Ή όταν αισθάνεσαι μόνος;
Η απάντηση μπορεί να σου πει περισσότερα από τον συνολικό χρόνο που περνάς μπροστά στην οθόνη.
Τέσσερις μικρές αλλαγές που αξίζει να δοκιμάσεις
Πρώτον, ξεκαθάρισε ποιες ειδοποιήσεις χρειάζεσαι πραγματικά. Δεν είναι απαραίτητο κάθε εφαρμογή να έχει το δικαίωμα να διακόπτει την ημέρα σου. Μπορείς να κρατήσεις ενεργές τις σημαντικές ειδοποιήσεις και να περιορίσεις τις υπόλοιπες.
Δεύτερον, δοκίμασε να αφήνεις το κινητό λίγο πιο μακριά. Όχι απαραίτητα σε άλλο δωμάτιο. Ακόμη και το να μη βρίσκεται συνεχώς δίπλα στο χέρι σου μπορεί να σε βοηθήσει να αποφασίζεις πιο συνειδητά πότε θα το πιάσεις.
Τρίτον, δώσε μια ευκαιρία στις μικρές στιγμές βαρεμάρας. Δεν χρειάζεται κάθε αναμονή να γεμίζει με scrolling. Μπορείς να κοιτάξεις γύρω σου, να σκεφτείς κάτι που σε απασχολεί ή απλώς να μην κάνεις τίποτα για δύο λεπτά.
Τέταρτον, μην αντιμετωπίζεις κάθε καθυστερημένη απάντηση ως προσωπικό μήνυμα. Οι άνθρωποι έχουν διαφορετικούς ρυθμούς και υποχρεώσεις. Το γεγονός ότι κάποιος δεν απάντησε αμέσως δεν αποδεικνύει από μόνο του τίποτα για το ενδιαφέρον του.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πόσες φορές κοιτάς την οθόνη
Μπορεί να χρησιμοποιείς το κινητό σου πολλές ώρες επειδή δουλεύεις, δημιουργείς περιεχόμενο ή μιλάς με ανθρώπους που αγαπάς. Μπορεί επίσης να περνάς πολύ λιγότερη ώρα στην οθόνη, αλλά να αισθάνεσαι ότι κάθε λίγα λεπτά πρέπει να την ελέγξεις.
Οι αριθμοί από μόνοι τους δεν περιγράφουν ολόκληρη τη σχέση μας με την τεχνολογία. Σημασία έχει αν η χρήση της σε εξυπηρετεί ή αν καταλήγει να διακόπτει πράγματα που έχουν μεγαλύτερη αξία για εσένα.
Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα πιάσεις το κινητό και θα δεις ότι δεν έχεις καμία ειδοποίηση, δοκίμασε να κάνεις μια απλή ερώτηση στον εαυτό σου: «Τι ήθελα πραγματικά να δω;».
Μπορεί να μην υπάρχει απάντηση. Και ίσως αυτή να είναι η πιο ενδιαφέρουσα ειδοποίηση που θα λάβεις σήμερα.
