Κάπου μέσα στο κινητό σου υπάρχει ένα screenshot από μια συνταγή που δεν μαγείρεψες ποτέ. Δίπλα του βρίσκεται ένα αστείο μήνυμα που ήθελες να στείλεις στην παρέα, αλλά τελικά ξέχασες. Λίγο παρακάτω, μια φωτογραφία με τις ώρες λειτουργίας ενός μαγαζιού που πιθανότατα έχει κλείσει εδώ και μήνες. Και ανάμεσα σε όλα αυτά, ένα εντελώς μυστηριώδες screenshot από την οθόνη των ρυθμίσεων. Κανείς δεν ξέρει γιατί βρίσκεται εκεί. Ούτε εσύ.
Η συλλογή των screenshots είναι ίσως το πιο παράξενο ψηφιακό αρχείο της εποχής μας. Δεν είναι ακριβώς φωτογραφίες, δεν είναι σημειώσεις και σίγουρα δεν είναι οργανωμένο ημερολόγιο. Είναι μικρά αποσπάσματα της καθημερινότητάς μας, αποθηκευμένα με την αισιόδοξη σκέψη ότι κάποια στιγμή θα μας χρειαστούν.
Το ενδιαφέρον είναι πως, τις περισσότερες φορές, δεν μας χρειάζονται ποτέ. Παρ’ όλα αυτά, συνεχίζουμε να τα αποθηκεύουμε με αξιοθαύμαστη συνέπεια. Σαν να έχουμε αναλάβει προσωπικά τη διάσωση κάθε ενδιαφέρουσας πληροφορίας που περνά από την οθόνη μας.
Το screenshot ως υπόσχεση στον μελλοντικό εαυτό μας
Όταν βλέπεις μια ωραία ιδέα για ταξίδι, ένα βιβλίο που σου προτείνουν ή ένα καφέ που θέλεις να επισκεφθείς, το screenshot μοιάζει με την πιο εύκολη λύση. Δεν χρειάζεται να ανοίξεις εφαρμογή σημειώσεων, να αντιγράψεις σύνδεσμο ή να οργανώσεις τίποτα. Πατάς δύο κουμπιά και η πληροφορία αποθηκεύεται.
Εκείνη τη στιγμή νιώθεις ότι έχεις κάνει κάτι χρήσιμο. Δεν έχασες την ιδέα. Την κράτησες για αργότερα. Μόνο που αυτό το «αργότερα» είναι ένας αρκετά περίεργος τόπος. Εκεί ζουν τα βιβλία που θα διαβάσουμε, οι ταινίες που θα δούμε, οι συνταγές που θα δοκιμάσουμε και τα ταξίδια που θα οργανώσουμε όταν επιτέλους βρούμε χρόνο.
Το screenshot δεν είναι πάντα μια πληροφορία που χρειαζόμαστε. Μερικές φορές είναι μια μικρή υπόσχεση για τον άνθρωπο που θα θέλαμε να γίνουμε. Αυτός ο μελλοντικός άνθρωπος μαγειρεύει πιο συχνά, ανακαλύπτει ενδιαφέροντα μέρη και θυμάται να χρησιμοποιεί όλες τις χρήσιμες συμβουλές που αποθηκεύσαμε για χάρη του.
Ο σημερινός άνθρωπος, βέβαια, έχει να απαντήσει σε μηνύματα, να πάει σούπερ μάρκετ και να βρει πού άφησε τα κλειδιά του. Οι δύο εκδοχές μας δεν συνεργάζονται πάντα αποτελεσματικά.
Μια συλλογή από μικρές εμμονές
Αν κοιτάξεις προσεκτικά τα screenshots σου, θα παρατηρήσεις ότι έχουν θεματικές περιόδους. Για δύο εβδομάδες μπορεί να αποθήκευες ιδέες διακόσμησης. Έναν μήνα αργότερα, φωτογραφίες από παπούτσια. Κάποια στιγμή, χάρτες και προτάσεις για μια πόλη που ήθελες να επισκεφθείς. Υπάρχει πιθανότατα και μια φάση κατά την οποία έκανες screenshot σχεδόν κάθε αστείο που έβλεπες.
Αυτές οι εικόνες σχηματίζουν ένα παράξενο πορτρέτο των ενδιαφερόντων μας. Όχι απαραίτητα των πραγμάτων που κάναμε, αλλά εκείνων που μας τράβηξαν την προσοχή. Είναι ένα αρχείο επιθυμιών, σχεδίων και μικρών ενθουσιασμών που πέρασαν γρήγορα από τη ζωή μας.
Μερικά screenshots έχουν και συναισθηματική αξία. Ένα γλυκό μήνυμα από κάποιον που αγαπάς, μια αστεία συνομιλία με φίλους ή μια στιγμή που ήθελες να θυμάσαι. Αυτά δεν είναι απλώς πληροφορίες. Είναι μικρά αναμνηστικά, μόνο που αντί να βρίσκονται σε κουτί παπουτσιών, έχουν καταλήξει ανάμεσα σε φωτογραφίες από μενού και κωδικούς παραγγελιών.
Γιατί δεν τα διαγράφουμε;
Η απάντηση είναι συχνά απλή: επειδή δεν χρειάζεται να το κάνουμε. Ο αποθηκευτικός χώρος μάς επιτρέπει να κρατάμε τεράστιες ποσότητες υλικού χωρίς να αντιμετωπίζουμε άμεσα τις συνέπειες. Ένα χαρτί πιάνει χώρο στο γραφείο. Ένα screenshot εξαφανίζεται αθόρυβα μέσα σε έναν φάκελο.
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη. Η διαγραφή απαιτεί απόφαση. Πρέπει να κοιτάξεις μια εικόνα και να παραδεχτείς ότι δεν πρόκειται να τη χρησιμοποιήσεις. Και μερικές φορές είναι ευκολότερο να αφήσεις μια πιθανότητα ανοιχτή, ακόμη κι αν ξέρεις ότι δεν θα πραγματοποιηθεί.
Έτσι, η συλλογή μεγαλώνει. Κάθε καινούριο screenshot προστίθεται σε εκατοντάδες παλαιότερα, δημιουργώντας ένα ψηφιακό συρτάρι όπου όλα φαίνονται δυνητικά χρήσιμα και σχεδόν τίποτα δεν βρίσκεται εύκολα όταν το χρειάζεσαι.
Η πραγματική αξία μιας αποθηκευμένης πληροφορίας δεν βρίσκεται στο ότι την κράτησες, αλλά στο αν μπορείς να τη βρεις και να τη χρησιμοποιήσεις. Αυτό είναι το σημείο όπου το screenshot αρχίζει να χάνει τη μαγεία του.
Λίγη οργάνωση, χωρίς να γίνει δεύτερη δουλειά
Δεν χρειάζεται να αφιερώσεις ολόκληρο Σαββατοκύριακο στην εκκαθάριση του κινητού σου. Μπορείς να ξεκινήσεις από τα πρόσφατα screenshots και να αναρωτηθείς ποια έχουν πραγματικά λόγο ύπαρξης. Αν μια διεύθυνση είναι σημαντική, αποθήκευσέ τη στους χάρτες. Αν θέλεις να διαβάσεις ένα άρθρο, κράτησε τον σύνδεσμό του. Αν μια ιδέα αφορά συγκεκριμένο σχέδιο, βάλε τη σε μια σημείωση μαζί με τις υπόλοιπες λεπτομέρειες.
Και αν μια εικόνα είναι απλώς αστεία, μπορείς να την κρατήσεις χωρίς τύψεις. Δεν χρειάζεται κάθε ψηφιακό αντικείμενο να εξυπηρετεί κάποιον σπουδαίο σκοπό. Αρκεί να σου προσφέρει κάτι, ακόμη κι αν αυτό είναι ένα χαμόγελο όταν το ξαναβρείς τυχαία.
Ίσως τελικά τα screenshots να είναι η πιο αυθόρμητη μορφή προσωπικού αρχείου. Δεν καταγράφουν μόνο τι συνέβη, αλλά και τι μας φάνηκε ενδιαφέρον για λίγα δευτερόλεπτα. Και μέσα σε αυτό το χάος υπάρχει κάτι αρκετά ανθρώπινο: η επιθυμία να μη χάσουμε τίποτα από όσα μας κάνουν να σταματήσουμε το ατελείωτο σκρολάρισμα.
Οπότε, την επόμενη φορά που θα βρεις ένα screenshot από μια συνταγή τριών ετών, έχεις δύο επιλογές. Να το διαγράψεις ή να τη μαγειρέψεις επιτέλους. Υπάρχει φυσικά και η τρίτη: να κάνεις screenshot το ίδιο το screenshot, επειδή τώρα σου φάνηκε ξανά ενδιαφέρον. Κανείς δεν είπε ότι είμαστε απολύτως λογικοί.
