Υπάρχει μια περίοδος όπου πολλές από τις δομές που καθόριζαν τη ζωή σου εξαφανίζονται. Δεν υπάρχει επόμενο εξάμηνο, επόμενη τάξη ή ξεκάθαρο επίπεδο που πρέπει να ολοκληρώσεις.
Για χρόνια ήξερες περίπου τι ακολουθεί. Τελειώνεις το σχολείο, δίνεις εξετάσεις, περνάς στη σχολή, ολοκληρώνεις μαθήματα, παίρνεις πτυχίο. Ακόμη κι όταν δυσκολευόσουν, υπήρχε ένας σχετικά σαφής στόχος μπροστά σου.
Και μετά; Μετά ανοίγει ένα τεράστιο μενού επιλογών χωρίς οδηγίες χρήσης.
Μπορεί να αισθάνεσαι ενθουσιασμό για την ελευθερία σου και ταυτόχρονα να σε πιάνει άγχος επειδή δεν ξέρεις από πού να ξεκινήσεις. Αυτά τα δύο συναισθήματα δεν αλληλοαναιρούνται.
Ξαφνικά υπάρχουν πολλές επιλογές
Πού θα ζήσεις; Τι δουλειά θέλεις; Θέλεις σχέση; Θέλεις να φύγεις έξω; Και γιατί όλοι οι άλλοι μοιάζουν να έχουν ήδη απαντήσει;
Η ελευθερία των επιλογών ακούγεται υπέροχη μέχρι να χρειαστεί να πάρεις αρκετές σημαντικές αποφάσεις σχεδόν ταυτόχρονα.
Δεν αποφασίζεις μόνο τι θέλεις να κάνεις επαγγελματικά. Σκέφτεσαι πώς θα συντηρείσαι, πού θα μένεις, ποιες σχέσεις θέλεις να διατηρήσεις και τι σημαίνει για εσένα μια καλή καθημερινότητα.
Και επειδή οι αποφάσεις αυτές συνδέονται μεταξύ τους, μπορεί να νιώθεις ότι πρέπει να λύσεις ένα τεράστιο παζλ πριν κάνεις την πρώτη κίνηση.
Η απουσία προγράμματος μπορεί να μοιάζει με απώλεια
Όταν τελειώνει μια περίοδος με ξεκάθαρη δομή, δεν χάνεις μόνο το καθημερινό σου πρόγραμμα.
Μπορεί να αλλάξει και ο τρόπος που βλέπεις τον εαυτό σου. Για χρόνια ήσουν μαθητής ή φοιτητής. Τώρα αυτός ο ρόλος δεν περιγράφει πια την καθημερινότητά σου.
Ίσως απομακρυνθείς από ανθρώπους που έβλεπες κάθε μέρα. Ίσως χρειαστεί να φτιάξεις νέες συνήθειες και να βρεις διαφορετικούς τρόπους να γνωρίζεις κόσμο.
Είναι λογικό αυτή η μετάβαση να συνοδεύεται από αβεβαιότητα, ακόμη κι αν θεωρητικά είναι κάτι που περίμενες με χαρά.
Δεν χρειάζεται να σχεδιάσεις ολόκληρη τη ζωή
Μερικές αποφάσεις μπορούν να είναι για τον επόμενο χρόνο και όχι για τις επόμενες τέσσερις δεκαετίες.
Μπορεί να επιλέξεις μια δουλειά επειδή θέλεις να αποκτήσεις εμπειρία, χωρίς να σημαίνει ότι αποφάσισες τι θα κάνεις μέχρι τη σύνταξη.
Μπορεί να μείνεις σε μια πόλη για λίγο καιρό και αργότερα να καταλάβεις ότι θέλεις κάτι διαφορετικό.
Δεν είναι όλες οι επιλογές οριστικές. Κάποιες είναι δοκιμές που σου δίνουν περισσότερες πληροφορίες για το τι σου ταιριάζει.
Αντί να αναρωτιέσαι «τι θέλω να κάνω με τη ζωή μου;», δοκίμασε μια μικρότερη ερώτηση: «Ποιο είναι ένα χρήσιμο επόμενο βήμα για τους επόμενους έξι μήνες;»
Οι άλλοι δεν έχουν απαραίτητα καταλάβει τα πάντα
Ένας φίλος βρήκε δουλειά αμέσως μετά το πτυχίο. Μια γνωστή ξεκίνησε μεταπτυχιακό. Κάποιος μετακόμισε στο εξωτερικό και ανεβάζει φωτογραφίες από το καινούργιο του διαμέρισμα.
Είναι εύκολο να πιστέψεις ότι όλοι προχωρούν με σιγουριά ενώ εσύ προσπαθείς ακόμη να αποφασίσεις τι θέλεις.
Όμως το ότι κάποιος έκανε μια επιλογή δεν σημαίνει ότι δεν έχει αμφιβολίες.
Μπορεί να εργάζεται σε έναν τομέα που δεν τον ενθουσιάζει. Να μην ξέρει αν θέλει να παραμείνει στην πόλη όπου μετακόμισε. Να αισθάνεται εξίσου μπερδεμένος, απλώς σε διαφορετικό σημείο της διαδρομής.
Οι αποφάσεις των άλλων δεν αποτελούν απόδειξη ότι εσύ καθυστέρησες.
Μια πρώτη δουλειά δεν είναι τελική ταυτότητα
Υπάρχει μεγάλη πίεση να βρεις αμέσως κάτι που να ταιριάζει απόλυτα με τις σπουδές, τα ενδιαφέροντα και τις φιλοδοξίες σου.
Στην πράξη, όμως, η πρώτη επαγγελματική εμπειρία μπορεί να σε βοηθήσει κυρίως να ανακαλύψεις τι σου αρέσει και τι όχι.
Ίσως διαπιστώσεις ότι απολαμβάνεις μια δραστηριότητα που δεν είχες σκεφτεί. Ίσως καταλάβεις ότι ένας τομέας που σου φαινόταν ιδανικός δεν σου ταιριάζει στην καθημερινότητα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι έχασες χρόνο.
Βέβαια, δεν έχουν όλοι την οικονομική δυνατότητα να πειραματίζονται ελεύθερα. Μερικές φορές χρειάζεται να επιλέξεις με βάση τη σταθερότητα και το εισόδημα. Κι αυτή είναι μια απολύτως πραγματική παράμετρος, όχι προσωπική αποτυχία.
Φτιάξε λίγη δομή εκεί όπου δεν υπάρχει
Όταν κανείς δεν σου δίνει πια πρόγραμμα, μπορεί να χρειαστεί να δημιουργήσεις ένα δικό σου.
Δεν χρειάζεται να οργανώσεις κάθε ώρα της ημέρας. Μερικές σταθερές μπορούν να βοηθήσουν: συγκεκριμένες ώρες για αναζήτηση εργασίας, χρόνος για άσκηση ή βόλτα, συναντήσεις με φίλους και μικροί προσωπικοί στόχοι.
Αν αναζητάς δουλειά, για παράδειγμα, μπορείς να αφιερώνεις ένα συγκεκριμένο διάστημα στις αιτήσεις αντί να αισθάνεσαι ότι πρέπει να το κάνεις συνεχώς.
Η δομή δεν λύνει όλες τις αβεβαιότητες. Μπορεί όμως να κάνει την καθημερινότητα λιγότερο χαοτική όσο προσπαθείς να βρεις κατεύθυνση.
Μη ζητάς από κάθε απόφαση να είναι η τέλεια
Όταν φοβάσαι μήπως κάνεις λάθος επιλογή, μπορεί να καταλήξεις να μην κάνεις καμία.
Συγκρίνεις δουλειές, πόλεις και πιθανά σενάρια μέχρι που όλα αρχίζουν να φαίνονται εξίσου περίπλοκα.
Όμως δεν μπορείς να γνωρίζεις εκ των προτέρων πώς θα εξελιχθεί κάθε διαδρομή.
Μπορείς να συγκεντρώσεις πληροφορίες, να σκεφτείς τις ανάγκες σου και να πάρεις μια απόφαση με βάση όσα γνωρίζεις σήμερα.
Αν αργότερα προκύψουν νέα δεδομένα, επιτρέπεται να επανεξετάσεις την επιλογή σου.
Το να αλλάζεις πορεία δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η προηγούμενη ήταν λάθος.
Άφησε χώρο και για όσα δεν έχουν σχέση με την καριέρα
Όταν προσπαθείς να βρεις τον επαγγελματικό σου δρόμο, είναι εύκολο να αντιμετωπίζεις όλα τα υπόλοιπα σαν δευτερεύοντα.
Όμως η ενήλικη ζωή δεν αποτελείται μόνο από δουλειά, βιογραφικά και επόμενα βήματα.
Οι φιλίες, τα ενδιαφέροντα, η ξεκούραση και οι μικρές καθημερινές απολαύσεις δεν χρειάζεται να περιμένουν μέχρι να ξεκαθαρίσουν όλα.
Μπορείς να χτίζεις μια ζωή που σου αρέσει ακόμη κι αν δεν έχεις καταλήξει στο επαγγελματικό σου πλάνο.
Και μερικές φορές, ακριβώς μέσα από αυτές τις εμπειρίες, αρχίζεις να καταλαβαίνεις καλύτερα τι είναι σημαντικό για εσένα.
Το μπέρδεμα δεν σημαίνει αποτυχία
Μπορεί απλώς να σημαίνει ότι για πρώτη φορά δεν υπάρχει έτοιμο μονοπάτι και πρέπει να αρχίσεις να φτιάχνεις το δικό σου.
Αυτό δεν γίνεται πάντα γρήγορα ή με εντυπωσιακές αποφάσεις.
Μπορεί να περιλαμβάνει μια δουλειά που δεν είναι ιδανική, μια αλλαγή σχεδίων, μερικές απορρίψεις και αρκετές συζητήσεις στις οποίες λες «δεν ξέρω ακόμα».
Δεν χρειάζεται να ντρέπεσαι γι' αυτή την απάντηση.
Το να μη γνωρίζεις ακόμη τι θέλεις δεν σημαίνει ότι δεν προσπαθείς. Μπορεί να σημαίνει ότι βρίσκεσαι στη διαδικασία να το ανακαλύψεις.
Και όσο περνά ο καιρός, κάποιες επιλογές θα γίνονται πιο ξεκάθαρες. Άλλες μπορεί να αλλάζουν μαζί σου.
Δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο σημείο όπου πρέπει να έχεις καταλάβει τα πάντα.
Άλλωστε, αν η ενήλικη ζωή είχε πραγματικά οδηγίες χρήσης, το πρώτο κεφάλαιο θα έπρεπε να εξηγεί γιατί χρειάζονται τόσοι διαφορετικοί κωδικοί για λογαριασμούς, τράπεζες και δημόσιες υπηρεσίες.
